فصل 33
چرا سودم آخر ماه یکدفعه تغییر میکند؟
چون بهای تمامشدهٔ کالاهای فروشرفته یک بار و هنگام بستن ماه ثبت میشود. تا آن زمان، فروشها قیمت فروششان را دارند اما بهایشان را نه؛ پس سود بیشتر از واقع نشان داده میشود و بستن ماه آن را درست میکند.
بهای تمامشدهٔ کالاهای فروشرفته هنگام بستن ماه و در یک سند ثبت میشود، نه با هر فروش. پس سودی که وسط ماه میبینید، پول دریافتی را حساب میکند اما کالای خارجشده را نه؛ و با بستن ماه به رقم واقعی میرسد.
در عمل چه اتفاقی میافتد
هر فروش ثبت میکند که مشتری چقدر پرداخته، اما در همان لحظه ثبت نمیکند که آن کالاها برای شما چقدر تمام شدهاند. این رقم یک بار، برای کل ماه، هنگام بستن آن محاسبه میشود: سندی که بهای کالاهای آن ماه را از موجودی کم میکند و به بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته میبرد.
پس صورت سود و زیانی که بیستم ماه میخوانید، بیشتر درآمد ماه را نشان میدهد در حالی که تقریباً هیچکدام از بهای آن را ندارد. در آنچه نشان میدهد اشتباهی نیست؛ فقط هنوز بها در آن ثبت نشده است.
چرا اینطور طراحی شده
هیچ کسبوکاری بهای تمامشدهٔ کالایش را از پیشخوان فروش نمیپرسد؛ از کسی میپرسد که دفاتر را نگه میدارد، و او آن را از شمارش انبار و حسابها درمیآورد. ثبت بها در لحظهٔ هر فروش، برعکس این است؛ یعنی یک رقم را در دو جا نگه دارید و انتظار داشته باشید هر ثانیه با هم بخوانند.
انجام این کار ماهی یک بار، این دردسر را از اساس حذف میکند. یک مرجع وجود دارد، یعنی آنچه واقعاً روی قفسههاست، و دفاتر در روزی که خودتان انتخاب میکنید، آگاهانه با آن هماهنگ میشوند. رویهٔ رایج در منطقهٔ ما همین است و نه قانون ترکیه و نه قانون ایران روش دیگری را الزامی نمیکنند.
شما تأییدش میکنید و میتوانید بررسیاش کنید
بستن ماه بیخبر انجام نمیشود. پیش از آن، سیستم رقمی را که قرار است ثبت کند و دو وضعیتی را که این رقم از آنها به دست آمده نشان میدهد؛ پس رقمی که تأیید میکنید، رقمی است که میتوانید دقیق بررسیاش کنید.
این رقم، تغییر همان ماه است، نه جمع انباشته؛ وگرنه هر ماه بهای همهٔ ماههای قبل را دوباره حساب میکرد و جمع دوازده ماه با سال جور درنمیآمد. ماهها هم به ترتیب بسته میشوند و همین باعث میشود رقم یک تفاضل ساده باشد.
ماهی که چیزی برای ثبت ندارد هم بسته میشود
ماهی که هیچ گردشی نداشته، یا مجموعه حسابی که حساب موجودی کالا ندارد، چیزی ثبت نمیکند و باز هم بسته میشود. این یک نتیجهٔ واقعی است و همینطور هم گزارش میشود.
استثنا وقتی است که بستن ماه به حسابی نیاز دارد و آن را پیدا نمیکند: در این حالت کار را متوقف میکند، نام حساب را میگوید و ماه را باز میگذارد. ماهی که بدون ثبت بها قفل شود، برای همیشه خالی میماند و هیچ چیز دیگری آن را اصلاح نمیکند.
اگر هیچ ماهی را نبندید
در این صورت صورت سود و زیانتان هیچوقت بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته را نشان نمیدهد و سود ناخالص با درآمدتان برابر میشود. هزینهٔ واقعی رها کردن بستن ماه همین است و بهتر است صریح گفته شود.
تا آن زمان، راهی برای دیدن رقمهای واقعی هست و روی خود گزارشها قرار دارد: ترازنامه و صورت سود و زیان را میشود بهجای دفاتر، از سوابق موجودی کالا تهیه کرد؛ با این تنظیم، رقمها چه ماه بسته شده باشد چه نه، درستاند. صفحه میگوید از کدام روش استفاده کرده است. اگر عقب افتادهاید از این روش استفاده کنید؛ و بعد ماهها را ببندید.
چرا صفحهٔ اصلی تغییر ناگهانی ندارد
کادر سود در داشبورد شما از گردش موجودی کالا محاسبه میشود، نه از دفاتر؛ پس منتظر بستن ماه نمیماند و تغییر ناگهانی ندارد. به همین دلیل در بیشتر روزهای ماه با صورت سود و زیان دفتری یکی نیست و بعد از بستن ماه دوباره با آن یکی میشود.
این یک ویژگی است، نه ایراد. صفحهٔ اصلی جای انتخاب روش محاسبه نیست؛ به همان سؤالی جواب میدهد که مغازهدار با یک نگاه سریع میخواهد بداند.
کاری که سیستم انجام نمیدهد
هیچوقت بهجای شما ماهی را نمیبندد. بستن خودکار پایان ماه عمداً وجود ندارد؛ فقط شما میدانید ماه واقعاً کی تمام شده، آخرین سند کی ثبت شده و آخرین صندوق کی شمرده شده است. سیستم یادآوری میکند، اما خودش اقدامی نمیکند.
ماهها هم فقط به ترتیب بسته میشوند؛ پس ماهی که فراموش شده باید پیش از ماههای بعدی بسته شود. دلیل عملی عقب نیفتادن همین است: بستن یک ماه پنج دقیقه کار است، اما چهار ماه عقبافتاده یعنی چهار بار بستن پشت سر هم، در حالی که رقمها مدام جابهجا میشوند.