Bölüm 33

Kârım ay sonunda neden birden değişiyor?

Çünkü satılan malın maliyeti tek seferde, ayı kapattığınızda yazılır. O ana kadar satışlar fiyatlarıyla görünür, maliyetleriyle değil; bu yüzden rakam yüksek okunur. Onu doğru yapan, kapanıştır.

Satılan malın maliyeti satış satış değil, ayı kapattığınızda tek bir fişle kaydedilir. Bu yüzden ay ortasında bakılan kâr rakamı giren parayı sayar, çıkan malı saymaz; ay kapanınca gerçek değerine iner.

Aslında ne oluyor

Her satış, müşterinin ne ödediğini kaydeder; o malın size maliyetini o anda kaydetmez. Bu maliyet bütün ay için tek seferde, ayı kapattığınızda hesaplanır: ayın mal maliyetini stoktan alıp satılan malın maliyetine aktaran tek bir fiş.

Yani ayın yirmisinde baktığınız gelir tablosu, ayın hasılatının çoğunu gösterir ama maliyetinin neredeyse hiçbirini göstermez. Kendisine bildirilen hiçbir konuda yanılmıyor; maliyet ona henüz bildirilmedi.

Neden böyle yapılıyor

Hiçbir işletme mal maliyetini satış tezgâhına sormaz. Defteri tutan kişiye sorar; o da bunu depodaki sayımdan ve hesapların söylediğinden çıkarır. Her satış anında maliyet kaydetmek bunun tam tersidir: aynı rakamı iki yerde tutmak ve iki rakamın günün her saniyesinde birbirini tutmasını beklemek demektir.

Ayda bir yapmak bu şartı denetlemek yerine ortadan kaldırır. Tek bir ölçüt vardır, raflarda gerçekte ne olduğu; defterler de seçtiğiniz bir günde bilerek ona göre hizalanır. Bu bölgede yaygın uygulama budur; Türk mevzuatı da aksini istemez.

Onayı siz verirsiniz, kontrol de edebilirsiniz

Kapanış siz farkında olmadan gerçekleşmez. Sistem önce kaydedeceği rakamı ve bu rakamın çıktığı iki tutarı gösterir; böylece onaylamanız istenen rakamın içini açıp bakabilirsiniz.

Bu rakam o ay içindeki değişimdir, kümülatif bir toplam değil. Öyle olmasaydı her ay önceki ayların maliyetini yeniden yüklenir, on iki ayın toplamı yılı vermezdi. Aylar sırayla kapatıldığı için rakam basit bir fark olarak hesaplanabilir.

Kaydedecek bir şeyi olmayan ay da kapanır

Hiç hareketi olmayan bir ay ya da hiç stok hesabı olmayan bir hesap planı hiçbir şey kaydetmez ve yine de kapanır. Bu da gerçek bir sonuçtur ve öyle bildirilir.

İstisna, kapanışın ihtiyaç duyduğu ama bulamadığı bir hesaptır: kapanış orada durur, hesabı adıyla söyler ve ayı açık bırakır. Maliyeti girilmeden kilitlenen bir ay kalıcı olarak eksik kalırdı ve hiçbir şey onu sonradan tamamlamazdı.

Ayları hiç kapatmazsanız

Gelir tablonuz satılan malın maliyetini hiç göstermez ve brüt kârınız hasılatınıza eşit görünür. Kapanışı atlamanın gerçek bedeli budur ve bunu açıkça söylemek gerekir.

Bu arada dürüst rakam görmenin bir yolu var ve raporların üzerinde duruyor: bilanço ve gelir tablosu, defterler yerine stok kayıtlarından hesaplanabilir; bu ayarda rakamlar ay kapansa da kapanmasa da doğrudur. Sayfa hangisini kullandığını yazar. Geride kaldıysanız bunu kullanın, sonra da ayları kapatın.

Ana ekran neden değişmez

Panodaki kâr kutucuğu defterlerden değil, stok hareketlerinden hesaplanır; bu yüzden kapanışı beklemez ve birden değişmez. Dolayısıyla ayın büyük bölümünde defter esaslı gelir tablosuyla tutmaz, kapanıştan sonra yeniden tutar.

Bu bir kusur değil, olması gereken budur. Ana ekran, hangi esası istediğinizin sorulacağı yer değildir; bir esnafın şöyle bir göz attığında aklındaki soruya cevap verir.

Ürünün yapmadığı

Ayı sizin yerinize asla kapatmaz. Otomatik ay sonu yoktur, bilerek: ayın gerçekten bittiğini, son irsaliyenin girildiğini, son kasanın sayıldığını yalnızca siz bilirsiniz. Sistem hatırlatır, kendisi harekete geçmez.

Aylar da sırasız kapatılamaz; unutulmuş bir ay, ondan sonrakilerden önce kapatılmalıdır. Takibi bırakmamanın pratik gerekçesi de bu: kaçırılmış bir ay beş dakikalık iştir, kaçırılmış dört ay ise rakamlar ayağınızın altında oynarken arka arkaya dört kapanış demektir.

Tüm bölümler