Bölüm 23
Montlar temmuzda hiç satmadı. Elden çıkarayım mı?
Büyük ihtimalle hayır. Ama bunu rapor size söyleyemez; rapora güvenmeyi bırakmak yerine neden söyleyemediğini bilmek önemlidir.
Hareketsiz stok raporu mevsim bilmez. Yazın satmayan kışlık mont ölü stok değil, mevsim dışı stoktur. Bu yüzden listeyi elden çıkarılacaklar listesi gibi değil, sorulacak sorular listesi gibi okuyun.
Rapor aslında neyi ölçüyor
Hareketsiz stok raporu ürünleri KARŞILAMA süresine göre sıralar: elinizdeki stok, satış hızına göre kaç günlük satışa yeter. Haftada bir satılan yirmi mont, yirmi haftalık karşılama demektir. Hiç satılmayan ürünün karşılama süresi hesaplanamaz; bu yüzden en üstte yer alır ve sayfa hücreyi boş bırakmak yerine «Hiç satılmadı» yazar.
Satışsız geçen süreye göre değil, karşılamaya göre sıralaması bilinçlidir. «Altmış gündür satılmadı» doğru soru gibi görünür ama değildir: kıpırdamayan ucuz bir ürünü, zar zor satılan pahalı bir ürünün önüne koyardı. Oysa asıl sorduğunuz şey, hangi PARANIN rafta bağlı kaldığıdır.
Rapor mevsimi neden göremiyor, biz neden tahmin yürütmüyoruz
Temmuzdaki bir kışlık montu gerçekten ölmüş bir üründen ayırmak için GEÇEN yılın aynı haftalarıyla karşılaştırma gerekir. Bu sistemde her şey bilerek giriş yaptığınız mali yılın içinde kalır; bu yüzden o karşılaştırma yapılmaz. Cevap kılığına sokulmuş bir tahmin de hiç cevap olmamasından kötüdür.
Bu nedenle bu sınır bir kılavuzun derinliklerine gömülmez, her seferinde sayfanın üzerinde yazar. Rapor mevsimi göremediğini açıkça söyler; mevsimi okumak size kalır.
Onun yerine sorulacak soru
Listenin üst sıralarındaki her ürün için tek bir şey sorun: geçen yıl, satması gereken mevsimde sattı mı? Sattıysa bu, mevsimini bekleyen stoktur ve tek gerçek karar, bekleyen miktarın fazla olup olmadığıdır. Satmadıysa, üstelik mevsimini de gördüyse, işte ölü stok budur; raporun bulmak için var olduğu para da odur.
İkinci soru daha küçüktür ama yine de sorulmaya değer: elde kalan tek beden mi? Tek bedene düşmüş bir mont askısı yavaş stok değil, kırık seridir. Onu eritmek doğrudur, ama mevsimle hiç ilgisi olmayan bir sebeple.
Gerçekten ölü stokla ne yapmalı
Satın. Canınızı yakan bir indirim bile malı rafta tutmanın maliyetinden ucuzdur; para ancak yeniden paraya döndüğünde işe yarar. Raporun her satırın yanında gösterdiği tutar, orada uyuyan paradır. Ona kaybın büyüklüğü olarak değil, kurtaracağınız paranın büyüklüğü olarak bakın.
Listeye yılda bir değil, ayda bir bakın. Bir mevsim sonra fark edilen ürün indirimle gider; üç mevsim sonra fark edilen aynı ürün zarar yazdırır.